Қазақстанға тауар импорттағанда бухгалтерияны қалай дұрыс жүргізу керек
Қазақстанға тауар импорттау кезіндегі бухгалтерияны талдаймыз: құжаттар, импорттық ҚҚС, кедендік логика, 1С-ке енгізу және жиі жіберілетін қателер.
Қысқаша
Импорт бухгалтериясы тауар жолға шыққан кезде емес, келісімшарт пен құжаттардан басталады. Егер процесс алдын ала құрылмаса, бизнес артық шығынға, себебін түсіну қиын сәйкессіздіктерге және импорттық ҚҚС бойынша шатасуға ұрынады.
Негізгі ойлар
- Импортты жеткізілімге дейін жоспарлау керек: келісімшарт, жеткізу шарты, құжаттар және салық моделі алдын ала түсінікті болуы тиіс.
- ЕАЭО елдерінен келетін тауар мен үшінші елден келетін тауардың құжаттық және есептік логикасы бірдей емес.
- Импортта ең қымбат қателер тауардың өзін сатып алуда емес, ҚҚС, кедендік шығындар және өзіндік құнды қате есептеуде болады.
Тауар импорттау кәсіп иесіне көбіне қарапайым логистикалық міндет болып көрінеді: жеткізушіні таптыңыз, төледіңіз, тауарды әкелдіңіз, саттыңыз. Бірақ бухгалтерия үшін бұл тек жарты жол. Шын мәнінде импорт келісімшарттан басталып, қоймаға тауар келгеннен кейін де жалғасады.
Егер процесс алдын ала ойластырылмаса, компания кешіккен құжаттарға, қате өзіндік құнға, импорттық ҚҚС бойынша шатасуға және тексеру кезінде сұрақтарға тап болады.
Төменде Қазақстандағы импорт бухгалтериясын қалай жүйелеу керегін қарастырамыз.
Неге импортты жөнелтуге дейін жоспарлау керек
Ең жиі жіберілетін қате — бухгалтерияны тауар елге келгеннен кейін ғана ойлау. Сол кезде түзету қымбатырақ болады.
Жеткізілімге дейін мына сұрақтар шешілгені дұрыс:
- келісімшартты кім жасайды;
- төлем қай валютада өтеді;
- қай құжат тауардың келуін растайды;
- кедендік бөлікті кім рәсімдейді;
- тасымал, сақтандыру және қоймаға дейін жеткізу кімнің мойнында;
- импорттық ҚҚС пен қосымша шығындар есепте қайда түседі.
Егер осының бәрі анық болмаса, бухгалтерия ақпаратты біртіндеп жинайды да, нәтижесінде есептің дәлдігі төмендейді.
Импортқа қандай құжаттар керек
Нақты пакет жеткізуші еліне, маршрутқа және жеткізу шартына байланысты, бірақ негізгі логика бірдей: бухгалтерге бір құжат емес, құжаттар тізбегі керек.
Әдетте мына құжаттар қаралады:
- жеткізушімен келісімшарт;
- шот-фактура немесе коммерциялық инвойс;
- орау және тасымалдау құжаттары;
- жеткізу мен сақтандыру құжаттары;
- кедендік құжаттар, егер олар осы жеткізілімге қолданылса;
- төлемді растайтын құжаттар;
- тауар қоймаға түскенін растайтын ішкі құжаттар;
- тауарды кіріске алу құжаттары.
Егер тізбектің бір буыны жетіспесе, өзіндік құн бұрмалануы немесе тауардың есепте дұрыс көрсетілмеуі мүмкін.
ЕАЭО-дан импорт пен үшінші елден импорттың айырмасы
Кәсіпкерлер үшін бұл бірдей дүние емес, тіпті нәтиже бірдей қораптағы тауар болып көрінсе де.
ЕАЭО елдерінен келген тауарда құжаттарды растау, мерзімінде көрсету және есеп беру логикасы бөлек болады. Ал үшінші елден импортта кедендік декларация, кедендік құн, баж, логистика және басқа да шығындар көбірек мәнге ие болады.
Сондықтан екі сценарийді бір шаблонмен жүргізуге болмайды. Бұл көбіне есептегі және есептіліктегі қателерге алып келеді.
Импорттық ҚҚС бухгалтерияға қалай әсер етеді
Көп кәсіпкерлер үшін ең күрделі бөлік — импорттық ҚҚС.
Мәселе ҚҚС-тың өзінде емес, оның құжаттармен, мерзімдермен, сомалармен және есеп жүйесіндегі көрсетілуімен тығыз байланысында. Жалпы ереже бойынша импорттаушы тауарды дұрыс рәсімдеп қана қоймай, импорттық ҚҚС бойынша есептілікті де уақытында тапсырып, төлемді белгіленген мерзімде жасауға тиіс.
Сондықтан импорттық ҚҚС-ты мына блоктардан бөлек қарауға болмайды:
- тауардың келуі;
- құжат күні;
- жеткізушіге төлем;
- кедендік шығындар;
- өзіндік құнға енгізу;
- кейінгі сату.
Егер ҚҚС көрсетілген, бірақ тауар әлі кіріске алынбаған болса, немесе керісінше, есеп нақты жағдайдан ажырай бастайды.
Импорттық тауардың өзіндік құны неден құралады
Кәсіп иесі көбіне тек сатып алу бағасын көреді. Бірақ қаржылық нәтиже үшін бұл жеткіліксіз.
Импорттық тауардың өзіндік құнына әдетте мыналар кіреді:
- жеткізуші бағасы;
- Қазақстанға дейінгі тасымал;
- сақтандыру;
- кедендік төлемдер мен баждар;
- брокер қызметі;
- қоймаға дейінгі өңдеу мен жеткізу;
- аударма, сертификаттау және қосымша қызметтер.
Егер кей шығындар өзіндік құнға кірмесе, маржа жасанды түрде жоғары көрінеді.
Бірінші партияға дейін нені тексеру керек
Жұмысты жеңілдететін қысқа чек-лист бар.
- Жеткізушімен келісімшарт түсінікті ме.
- Логистика мен кедендік бөлікті кім атқарады.
- Тауармен бірге қандай құжаттар келуі тиіс.
- Есепте валютаны және күнді қалай танимыз.
- Қосымша шығындар қайда түседі.
- Қойма мен бухгалтерия тауарды қалай салыстырады.
- Салықтық мерзімдерді кім бақылайды.
Егер осы сұрақтардың бір бөлігі анық болмаса, жеткізілім әлі толық дайын емес.
Импорт кезінде жиі жіберілетін қателер
1. Келісімшарт тым жалпы жазылады
Егер жеткізу шарты, тасымал жауапкершілігі және құжаттар нақты жазылмаса, кейін тауардың неге дәл осылай келгенін дәлелдеу қиын болады.
2. Құжаттар кейіннен жиналады
Бұл ең қымбат қателердің бірі. Құжаттар бірнеше аптадан кейін келсе, бухгалтерия бәрін хаттар мен естелік арқылы қалпына келтіруге мәжбүр болады.
3. Импорттық ҚҚС бөлек әлем сияқты қаралады
Ондай тәсіл есептің жалпы логикасын бұзады. ҚҚС — жалпы импорт процесінің бір бөлігі.
4. Қойма мен бухгалтерия бір картинаны көрмейді
Қоймада тауар сатылып кеткен, ал базаға ол әлі кірмеген болуы мүмкін. Немесе керісінше. Сәйкессіздік кейін банкке де, басшыға да, тексерушіге де түсіндіруді қиындатады.
5. Қосымша шығындар есепке кірмейді
Тасымал, брокер, сақтандыру, аударма, сақтау және белгілеу көбіне есептен тыс қалады. Сөйтіп нақты маржа жоғалады.
Жұмыс процесін қалай құру керек
Жақсы импорттық бухгалтерия қағазға емес, қайталанатын процеске сүйенеді.
Қалыпты схема мынадай:
- келісімге дейін бухгалтер шартты қарайды;
- жөнелту кезінде құжаттар жиналады;
- тауар келгеннен кейін факт, баға және құжат салыстырылады;
- есепте тауар ғана емес, қосымша шығындар да көрсетіледі;
- бизнес өзіндік құнды жоспарлы маржамен салыстырады.
Егер компания импортты тұрақты жасаса, бұл процесті бір рет жазып, сонымен жұмыс істеген дұрыс.
Қашан сыртқы бухгалтер немесе аутсорсинг керек
Импорт бухгалтериясының күрделілігі бухгалтерияның тек есеп емес, бүкіл тізбекті бақылауы керек екенін көрсетеді.
Сыртқы маман немесе аутсорсинг командасы пайдалы болады, егер:
- жеткізілімдер бірнеше елден келсе;
- құжаттар әртүрлі форматта түссе;
- импорттық ҚҚС бар болса;
- тауар номенклатурасы күрделі болса;
- компания СЭҚ бойынша жеке маман ұстағысы келмесе;
- алғашқы жеткізілімнен кейін тәртіп орнату керек болса.
Шағын және орта бизнес үшін бұл көбіне ішкі бір адамға бәрін жүктегеннен әлдеқайда ыңғайлы.
Қысқаша қорытынды
Қазақстандағы импорт — бұл тек шетелден тауар сатып алу емес. Бұл келісімшарт, логистика, кедендік құжаттар, импорттық ҚҚС, өзіндік құн және 1С-тегі тәртіптің бір тізбекке бірігуі.
Егер процесс алдын ала құрылса, импорт басқарылатын бағытқа айналады. Ал дайындық болмаса, ол құжат іздеу, артық шығын және түсініксіздік көзіне айналады.
Сондықтан жақсы импорттық бухгалтерия бір сұрақтан басталады: компанияда тауарды сатып алуға ғана емес, оның есепке дұрыс жетуіне де жауап беретін адам бар ма?
Тақырыпты тереңірек ашатын материалдар
- Егер импорт ЖШС арқылы жүріп, құжат айналымы өсіп жатса, Алматыдағы ЖШС үшін бухгалтерлік қызметтер беті пайдалы болады.
- Егер ҚҚС пен есепке алу логикасын нақтылағыңыз келсе, Қазақстандағы шағын бизнес үшін ҚҚС туралы мақаланы оқыңыз.
- Егер жеткізу сызбаңызды бухгалтермен бірге талдағыңыз келсе, тегін консультацияға өтінім қалдырыңыз.